CODESIDO
NOMENCLATOR
BERGONDO (A Coruña) Bergondo (San Salvador) Codesido
BOIMORTO (A Coruña) Boimil (San Miguel) Codesido
CORISTANCO (A Coruña) Oca (San Martiño) Codesido
INCIO, O (Lugo) Laiosa (San Martiño) Codesido
ROIS (A Coruña) Ribasar (Santa Mariña) Codesido
ROIS (A Coruña) Rois (San Mamede)
San Martiño de Codesido: freguesia do concello de Vilalba
DISTRIBUCIÓN NO PAÍS GALEGO
Provincia da Coruña: 104 abonados, principalmente nas comarcas de Compostela, Arzua e A Coruña
Provincia de Lugo: 4 abonados, no concello de Monforte
Provincia de Ourense: 3 abonados, nos concellos da Pobra de Trives e O Barco de Valdeorras
Provincia de Pontevedra: 25 abonados, nos concellos de Vila de Cruces, A Estrada, Vigo...
En Portugal non se atopan.
LIÑAXE E PEDRAS ARMEIRAS
Segundo a GEG, é de orixe galega, algúns dos seus membros ingresaron na Orde de Carlos III. Levaron como brasón:
1. En campo de azur, un crequier de prata
2. En campo de goles, un codeso (citiso) ao natural
DATOS DO ARQUIVO DO REINO DE GALIZA
1. ANDRES BARREIRO Y BOLAÑO CON JOSE Mª GUERRERO Y Mª JOSEFA CODESIDO PRADO. OBTENCION DEL VINCULO Y ANIVERSARIO FUNDADO POR ANA JACINTA VAAMONDE. 1787 XVIII A REINO DE GALICIA
2. ANTONIO LÓPEZ CON DOMINGO LÓPEZ CODESIDO , SOBRE LA ESCRIBANIA DE LA PROTECTORIA DE VOTOS. 1741 XVIII A REINO DE GALICIA
3. A familia Aperribay ten as súas orixes en Basauri (Biscaia), aparecendo xa na Coruña en 1805. O primeiro membro desta liñaxe é José Antonio Aperribay Uriarte que casa nesa data con Teresa Sánchez Picado, natural da Coruña.
Continúase a familia con Ángel Aperribay Sánchez, avogado da Real Audiencia de Galicia, quen casou con Antonia Pazos Payán, neta de Antonio Payán de Tejada y Figueroa, avogado da Real Audiencia de Galicia, xuíz de Alzada do Real Consulado, Fiscal de Rendas da provincia e Deputado nas Cortes de Cádiz.
Dos fillos de Ángel e Antonia, mencionar a Flora Aperribay Pazos, casada con Juan de Ciórraga y Fernández de la Bastida, arquitecto municipal da cidade da Coruña; e Antonio Aperribay Pazos, coronel e capitán de Infantería, gobernador militar de Ourense, que casou con Amparo Pita da Veiga e Lema, neta de José de Lema Osorio y Pimentel da casa da Buitureira (San Xulián de Langueirón, Ponteceso).
O seu fillo Ángel Aperribay Pita da Veiga, avogado, é quen reúne toda a documentación que acompaña ás propiedades herdadas, tanto pola súa parte como pola da súa esposa, María de Acevedo Saavedra, neta de Andrés Saavedra Codesido, gobernador da Fortaleza de la Cabaña (Cuba). Na súa filla Elisa Aperribay Acevedo remata esta rama da familia, xa que non tivo fillos do seu matrimonio con Leopoldo Sánchez Tella.
A familia Aperribay entronca con outras familias galegas, como a dos Lema Osorio e Boutureira, Pita da Veiga, Acevedo, así como con algunhas vascas como Ciórraga, Landajuela Barroeta e Goitia.
Como outras familias da fidalguía galega, a base económica sobre a que se sustenta, ou que polo menos complementa a actividade dos seus membros, é a propiedade ou tenenza de terras e rendas.
Entre as propiedades herdadas das distintas ramas da familia, todas situadas en diferentes concellos da actual provincia da Coruña, sinala-las correspondentes ás Casas de Muxía e Touriñán (Muxía), Carrabete (Laxe), Ceán (Vimianzo); Buitureira, Bardaio e Rebordáns (Ponteceso), e a do Porto, en Camariñas; como tamén outros bens sitos nas parroquias de: San Salvador de Bergondo, San Vicente de Vigo e San Martiño de Tabeaio (Carral), San Salvador de Orro (Culleredo); San Pantaleón das Viñas e San Salvador de Vilouzas ( Paderne).
No concello de Muxía, a Casa deste nome ten propiedades e cobra rendas en: San Pedro de Couceiro, San Martiño de Ozón, San Martiño de Touriñán e San Cibrán de Vilastose. No concello de Ponteceso atopamo-los bens da Casa de Rebordáns en San Salvador de Pazos e da Casa da Buitureira en San Xulián de Langueirón.
4. DON JACOBO GONZÁLEZ DE CHABARRÍA, TESORERO DEL ARZOBISPO DE SANTIAGO, CON DOMINGO ANTONIO CODESIDO , VECINO DE SANTA MARÍA DE SENDELLE, ARRENDATARIO DE LAS RENTAS DE SINECURA DE PRÉSARAS, FOLGOSO, ARMENTAL Y CÉLTIGOS, SOBRE EJECUCIÓN 1620 a 1812 A REINO DE GALICIA
5. EL CABILDO DE LA COLEGIATA DE CORUÑA CON D. JUAN DE CODESIDO Y OTROS SOBRE PAGO DE MARAVEDIS DE FUNDACIONES. 1549 a 1833
6. EL CONº DE STA. CLARA DE SANTIAGO CON JUAN DE CASAL CODESIDO Y CONSORTES, SOBRE PAGA DE REDITOS DE CENSO. 1522 a 1833 A REINO DE GALICIA
7. EL JUEZ DE PRIMERA INSTANCIA DE CALDAS DE REYES CON EL ALCALDE CONSTITUCIONAL DE VALGA ACERCA DE CONOCER DE LA CUESTIÓN SEGUIDA ENTRE FRANCISCO CODESIDO , FRANCISCO RODRÍGUEZ Y JOSÉ LORENZO SOBRE PERTENENCIA DE UN TERRENO. 1853 XIX
8. EL PRINCIPE DE LA PAZ (D. MANUEL GODOY) Y SU APODERADO D. GREGORIO Mª ARIAS CON D. JOSE BENITO CODESIDO Y PRADO: POSESION DE VARIOS BIENES SITOS EN EL LUGAR DE LENDOÑO DE ABAJO, FELIGRESIA DE SANTA COMBA DE JESTEDA Y OTRAS PARTES Y ENTREGA DE DOCUMENTOS 1551 a 1833 A REINO DE GALICIA
9. FERNANDO ANTONIO CODESIDO Y BREA Y TERESA VICENTA SALAZAR, SU MUJER, CON JACOBO DE BEREA Y AGUIAR Y CONSORTES. MISION EN POSESION DEL VINCULO FUNDADO POR GREGORIO VIEITES DE CAAMAÑO Y Mª RODRIGUEZ DE MOSCOSO. 1747 XVIII A REINO DE GALICIA
10. JUAN CODESIDO (AYUDANTE MAYOR DE REALES GUARDIAS ESPAÑOLAS) CON NICOLAS DE PRADO: AUTO ORDINARIO SOBRE USAR PRIVATIVAMENTE DE LA DEHESA DE GROBAS EN SAN CRISTOBAL DE DORMEA. 1776 XVIII
11. PEDRO CODESIDO Y VAAMONDE CON ANDREA DO CORRAL Y QUINTELA. MISION EN POSESION DEL VINCULO QUE FUNDARON PEDRO DE CODESIDO Y CATALINA DURA, SU MUJER. 1685 XVII A REINO DE GALICIA
12. RELACIÓN DE ENTREGA DE LOS PLEITOS Y DEMÁS DOCUMENTACIÓN DEL JUZGADO DE LA PROTECTORÍA QUE HACE EL ESCRIBANO DOMINGO LÓPEZ CODESIDO A SU SUCESOR, ANTONIO LÓPEZ.
13. CASA DE XAZ, 1732, López Cotón cede o foro da herdade do Candeal a Domingo López Codesido
14. Familia Aperribay: De Josefa Acevedo Rico e Andrés Mª Saavedra Codesido e a súa muller Luisa G oitia de Olaeta. Contén ademáis: Árbore xenealóxica.
15. 1: 1851/1887 de Ramón Saavedra Codesido co seu irmán Juan. 2: 1937-1941 de Mario Sánchez Belorado sobre contribución e rendas. Contén ademáis: 1937/1939. Correspondencia 3: 1928-1929. Da casa de Almeiras de Angel Aperribay. Contén ademáis: 1928-1929. Recibos.
OPINIÓN PERSOAL
Tratase, presumibelmente, dun apelido galego de natureza toponímica. Se cadra, con varias orixes.




